Historia Novo Nordisk

Wszystko zaczęło się od podróży. W 1922 roku do Ameryki przybyło duńskie małżeństwo Augusta i Marie Krog h. Oboje związani byli z medycyną. August był laureatem nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii, a Marie lekarzem i badaczem specjalizującym się w chorobach związanych z metabolizmem. Nie przypuszczali, że ta wyprawa zmieni najpierw ich życie, a w ciągu kolejnych kilkudziesięciu lat życie milionów osób z cukrzycą na całym świecie.

Podróżując po Stanach Zjednoczonych z serią wykładów naukowych małżeństwo kilka razy słyszało o osobach z cukrzycą, którym podawana była insulina uzyskana z trzustek zwierzęcych. Hormon odkryty przez dwóch kanadyjskich naukowców, Fredericka Bantinga i Charlesa Besta tym bardziej zainteresował państwa Krogh, że Marie Krogh miała cukrzycę typu 2.

Przed wyjazdem do Toronto Marie napisała do dr Hansa C. Hagedorna w Kopenhadze list z prośbą o pomoc w przygotowanich do rozpoczęcia produkcji insuliny w Danii. Mając oczekiwane wsparcie, małżeństwo wyjechało do Kanady pod koniec listopada 1922 roku, gdzie August Krogh otrzymał pozwolenie na rozpoczęcie produkcji insuliny w Danii.

Po powrocie do Kopenhagi Krogh i Hagedorn uznali, że niezbędne są intensywne badania, które jednak wymagały dodatkowych nakładów finansowych. Uczeni zwrócili się o pomoc do duńskiego farmaceuty Augusta Kongsteda, który postawił jednakże jeden warunek. Pierwsza wyprodukowana w Danii insulina miała nazywać się "Leo" od nazwy firmy farmaceutycznej Leo Pharmaceutical Products, której Hagedorn był właścicielem. 21 grudnia 1922 roku powstała niewielka ilość duńskiej insuliny, a w marcu następnego roku otrzymał ją pierwszy pacjent. Wiosną 1923 roku powstało Nordisk Insulinlaboratorium. To właśnie od tej historycznej chwili datuje się powstanie firmy Novo Nordisk.

W 1923 roku do Nordisk Insulinlaboratorium dołączył inżynier Harald Pedersen. Jego zadaniem było między innymi skonstruowanie urządzenia do podawania insuliny. Wkrótce w firmie znalazł się również zarekomendowany przez Haralda jego brat, Thorvald Pedersen, odpowiedzialny za analizę procesów chemicznych zachodzących w czasie produkcji insuliny. Jednak współpraca dwóch braci z Nordisk nie potrwała długo. Z powodu nieporozumień z Hagedornem Thorvald Pedersen opuścił laboratorium Nordisk. Wkrótce po nim, z poczucia lojalności wobec brata, Nordisk opuścił Harald Pedersen. Bracia zdecydowali się rozpocząć samodzielną produkcję insuliny.

Już wiosną 1924 roku ich współpraca zaowocowała wyprodukowaniem insuliny, którą nazwali Novo. W tym samym czasie Harald Pedersen zaprojektował specjalną strzykawkę, którą pacjenci mogliby podawać sobie insulinę.
Obawiając się problemów z wprowadzeniem swoich produktów na rynek bracia Pedersen zaproponowali Nordisk współpracę. Jednak Krogh i Hagedorn odmówili i bracia kontynuowali pracę na własną rękę.
W lutym 1925 roku powstała firma Novo. Tak więc, po 3 latach od powrotu Państwa Krogh z Ameryki w Danii były już dwie firmy zajmujące się produkcją insuliny - Novo i Nordisk.

Insulina została odkryta w 1921 roku przez dwóch kanadyjskich uczonych. Byli to Charles Best i Frederick Banting. Pierwszą insulinę podali psu choremu na cukrzycę. Od wynalezienia insuliny przeprowadzono wiele badań, których celem było i jest do dnia dzisiejszego uzyskanie coraz lepszej jakości leku podawanego pacjentom.
Na początku lat 30-stych naukowcy uznali, że insulina stosowana do leczenia chorych na cukrzycę działa zbyt krótko, zmuszając pacjentów do częstego wstrzykiwania dużych objętości leku. Obie firmy, Novo i Nordisk równolegle rozpoczęły badania nad stworzeniem preparatu insuliny charakteryzującej się długim czasem działania. W 1935 roku bracia Thorvald i Harald Pedersenowie wprowadzili na rynek insulinę z adrenaliną. Jednak preparat ten nie spełnił pokładanych w nim nadziei. Przełom nastąpił w 1936 roku w Nordisk. Hagedorn oraz B. Norman Jensen odkryli, że działanie insuliny może być przedłużone poprzez dodanie białka uzyskanego z mleczu pstrąga rzecznego - protaminy. Od momentu wynalezienia insuliny był to istotny postęp szybko uznany za najważniejszy krok w leczeniu cukrzycy.

Pacjenci mogli zmniejszyć ilość wstrzyknięć w ciągu dnia. Nowy lek nie był jednak wolny od wad. Pacjent przed wstrzyknięciem musiał dodawać do niego płyn neutralizujący. Z dużą ulgą przyjęto zatem kolejną nowość wprowadzoną tym razem przez Novo w 1938 roku. Była to insulina protaminowo-cynkowa o przedłużonym działaniu (ZPI), wynaleziona przez dwóch kanadyjskich naukowców: D.A. Scotta i A.M. Fishera. Przed użyciem insulinę wystarczyło wstrząsnąć. Firma Nordisk oskarżyła Novo o wykorzystanie opatentowanych przez Nordisk metod. Sprawa znalazła finał w sądzie. Choć bracia Pedersenowie wygrali pierwszą rozprawę, to kolejna dała prawo Nordisk do zysków ze sprzedaży insuliny ZPI. Współzawodnictwo firm Novo i Nordisk odbywało się na wielu płaszczyznach zawsze z korzyścią dla pacjentów. w 1946 roku dwóch badaczy: C. Krayenbuhl oraz T. Rosenberg otrzymali krystaliczną insulinę protaminową.

Forma krystaliczna oznaczała, że można było połączyć insulinę protaminową z szybko działającą insuliną bez utraty lub zmiany efektu działania którejkolwiek z nich. Nowy produkt został wprowadzony na rynek amerykański w 1950 roku pod nazwą NPH - Neutral Protamine Hagedorn, obojętna insulina protaminowa Hagedorna. Sukces Nordisk ponownie zmobilizował Novo do dalszej pracy nad insuliną, która byłaby równie dobra jak NPH, a nawet lepsza. W 1953 roku Novo zaprezentowało nową insulinę. Choć czystość tej insuliny w porównaniu z pierwszą wyprodukowaną insuliną była znaczna, to wciąż pozostawało wiele wyzwań. Istotnym problemem były reakcje alergiczne na lek. Zespoły badawcze obu firm dążyły do wyeliminowania zanieczyszczeń istniejących w dotychczasowych preparatach insuliny. W 1973 roku badacze Novo doprowadzili do stworzenia preparatu MC, czyli insuliny monokomponentnej. Powodem do nadania takiej nazwy była niezwykła czystość preparatu. Zawierał on praktycznie tylko jeden składnik biologicznie aktywny - insulinę. Już w 1974 roku Nordisk wprowadziło na rynek wysokooczyszczoną insulinę, a w 1977 roku dostępny był pełen wachlarz insulin o standardzie MC. Jednocześnie wyeliminowano całkowicie insulinę wołową jako mniej bezpieczną niż wieprzowa. Kiedy testy kliniczne pokazały, że pacjenci na insulinach monokomponentnych są mniej narażeni na reakcje uczuleniowe, lekarze uzyskali pewność bezpieczeństwa swoich pacjentów oraz możliwość zmniejszenia dawek insuliny. Niesłychanie istotnym postępem w insulinoterapii było wprowadzenie do leczenia monokomponentnej insuliny ludzkiej na początku lat 80-tych przez Novo i Nordisk. Metoda produkcji polegała na zastąpieniu pojedynczego aminokwasu w cząsteczce insuliny wieprzowej. W 1987 roku Novo, dzięki opracowaniu oryginalnej technologii inżynierii genetycznej, po raz pierwszy wyprodukowało przemysłowe ilości syntetycznej insuliny. Od tej pory produkcja insuliny przestała być zależna od trzustek zwierzęcych. Również Nordisk zdołało uzyskać insulinę metodą inżynierii genetycznej, lecz firma nie zdążyła wprowadzić produktu na rynek przed połączeniem się obu firm w 1989 roku.

Dla Novo Nordisk cukrzyca była i jest do dziś głównym obszarem badań i celem prac nad nowymi technologiami i lekami. Lata 90-te zaowocowały opracowaniem analogów insuliny oraz konstrukcją najnowocześniejszych systemów do jej podawania.
Rywalizacja Novo i Nordisk zakończyła się, gdy zarządy obu firm zdecydowały o połączeniu sił, aby wspólnie dążyć do pokonania cukrzycy. W ten sposób w 1989 roku, powstała zupełnie nowa firma - Novo Nordisk A/S - po 66 latach w Danii był ponownie tylko jeden producent insuliny.
Obecnie Novo Nordisk jest jednym z największych wytwórców insuliny na świecie. Fabryki m.in. w Danii, Francji, USA i Szwecji zaspokajają ponad połowę światowego zapotrzebowania na insulinę niezbędną w leczeniu cukrzycy. Podstawowe insuliny produkowane przez Novo Nordisk to preparaty krótko lub szybko działające oraz o przedłużonym lub długim czasie działania.

Dla wygody pacjentów oraz dla uproszczenia niektórych schematów insulinoterapii, w których stosowałoby się jednoczesne wstrzyknięcia obu insulin, wprowadzono gotowe mieszanki w proporcjach 30/70,  40/60, 50/50.

Analogi insuliny

Inżynieria genetyczna pozwala na produkcję cząsteczek aktywnych biologicznie peptydów, które nie występują w naturze. Zamiana tylko jednego aminokwasu w cząsteczce insuliny ludzkiej (wstawianie asparaginianu zamiast proliny w miejscu 28 łańcucha B) pozwoliła na uzyskanie analogu insuliny aspart. Szybkie i krótkie działanie insuliny aspart wydłuża się, wiążąc ją częściowo z białkami spowalniającymi wchłanianie, uzyskując preparat dwufazowy, stosowany w uproszczonych schematach insulinoterapii. Do leczenia cukrzycy wprowadzono również analog długodziałający.

Ważnym wydarzeniem w historii firmy było oddzielenie działalności związanej z produkcją insuliny i systemów do jej podawania, produkcją leków stosowanych w zaburzeniach krzepnięcia krwi i wzrostu, a także hormonalnej terapii zastępczej w menopauzie od produkcji enzymów przemysłowych tak ważnych w działalności Novo Terapeutisk Laboratorium. W listopadzie 2000 roku Novo Nordisk i Novozymes zaczęły działać jako dwie niezależne firmy. Dzięki temu każda z nich uzyskała większą swobodę działania i mogła skupić całe środki na rozwoju swojej podstawowej produkcji. W tym momencie rozpoczął się nowy rozdział historii firmy Novo Nordisk.

Po kilkunastu latach od połączenia Nordisk Insulinlaboratorium i Novo Terapeutisk Laboratorium firma otworzyła przedstawicielstwa w 80 krajach, zaś jej produkty znane są w 179 państwach świata. Osiągnięcia firmy wielokrotnie znalazły uznanie niezależnych mediów i ekspertów.

Duńskie rozwiązania w medycynie 

W tym samym czasie, kiedy bracia Pedersenowie wyprodukowali pierwszą insulinę Novo, Harald Pedersen zaprojektował specjalną strzykawkę, którą pacjenci mogli samodzielnie podawać sobie insulinę. Od niej zaczyna się historia nowoczesnych penów. W 1985 roku firma Novo wprowadziła na rynek pierwszy, wielorazowy wstrzykiwacz insuliny - srebrny NovoPen^®. W 1987 na rynek weszła druga generacja tego popularnego wstrzykiwacza - NovoPen^® II.
Możliwość podawania sobie dokładnych dawek insuliny kilka razy dziennie oznaczała lepszą kontrolę poziomu cukru we krwi i zmniejszenie ryzyka powstawania późnych komplikacji. W 1989 roku został zaprezentowany pierwszy, jednorazowy, fabrycznie napełniany insuliną wstrzykiwacz NovoLet^®. W 1992 roku pojawił się NovoPen^® 3, trzecia generacja znanego i lubianego wstrzykiwacza.

Od 2006 roku pacjenci mogą używać kolejny wstrzykiwacz z rodziny NovoPen^® a mianowicie NovoPen^® 4. Ten jeden z najpopularniejszych na świecie wstrzykiwaczy insuliny przypomina eleganckie pióro lub długopis, który można trzymać w torebce czy kieszeni marynarki.
Duńskie produkty są oryginalne i innowacyjne, a jednocześnie praktyczne.
Ten trend widoczny jest również w produktach medycznych. Novo Nordisk kierując się zasadą "Jeden producent - najwyższa jakość i pełna odpowiedzialność", projektuje urządzenia tak, by przypominając sprzęty znane z życia codziennego były łatwe w obsłudze. Zastosowanie nowatorskich kształtów oraz kreatywne podejście do projektowania powodują, że wstrzykiwacze właściwie nie przypominają urządzeń medycznych.

DIA/64/07-08/11-10